Towuklaryň ýumurtgalamagynda witaminleriň nähili roly bar?

Witaminleriň rolytowuklary ösdürmek.

Witaminler guşlaryň ýaşaýşyny, ösüşini we ösüşini, kadaly fiziologiki funksiýalaryny we maddalar alyş-çalyşyny saklamak üçin zerur bolan pes molekulýar agramly organiki birleşmeleriň ýörite klasydyr.
Towuk etinde witaminlere bolan isleg örän az, ýöne ol towuk bedeniniň metabolizminde möhüm rol oýnaýar.
Guş etiniň iýmit siňdiriş ulgamynda az sanly mikroorganizmler bar we witaminleriň köpüsi bedende sintezlenip bilmeýär, şonuň üçin olar zerurlyklary kanagatlandyryp bilmeýär we iýmden alynmaly.

Ol ýetmezçilik edende, maddalaryň alyş-çalyşynyň bozulmagyna, ösüşiň durgunlaşmagyna we dürli kesellere, hatda agyr ýagdaýlarda ölüme sebäp bolýar. Towuk ösdürip ýetişdirýänleriň we ýaş jüýjeleriň witaminlere bolan talaplary has ýokary. Käwagt towuklaryň ýumurtga öndürişi pes bolmaýar, ýöne döllenme derejesi we çybynlardan çykma derejesi ýokary bolmaýar, bu bolsa käbir witaminleriň ýetmezçiligi bilen baglanyşyklydyr.

1.Ýagda eriýän witaminler

1-1. A witamini (ösüşe ýardam berýän witamin)

Ol görşüň kadaly bolmagyny saklap, epitelial öýjükleriň we nerw dokumalarynyň kadaly işini gorap, guşlaryň ösüşini we ösüşini höweslendirip, işdäni artdyryp, iýmit siňdirişini gowulandyryp, ýokanç kesellere we parazitlere garşy durnuklylygyny ýokarlandyryp biler.
Iýmitde A witaminiň ýetmezçiligi guşlaryň gijeki körlügine, ösüşiniň haýallaşmagyna, ýumurtga öndüriş tizliginiň peselmegine, döllenmegiň peselmegine, çygly tokaýlaryň çykmagynyň pese gaçmagyna, kesellere garşy durnuklylygyň peselmegine we dürli kesellere sezewar bolmagyna getirýär. Iýmitde A witamini aşa köp bolsa, ýagny 10,000 halkara birlik/kg-dan köp bolsa, irki inkubasiýa döwründe embrionlaryň ölümini artdyrar. A witamini treska balygynyň ýagyna baý, käşir we ýonja otunda bolsa köp karotin bar.

1-2. D witamini

Ol guşlarda kalsiý we fosfor metabolizmi bilen baglanyşyklydyr, inçe içegede kalsiýiň we fosforyň siňmegine ýardam edýär, böwreklerde kalsiýiň we fosforyň bölünip çykmagyny kadalaşdyrýar we süňkleriň kadaly kalsifikasiýasyna ýardam edýär.
Towukda D witamini ýetmezçilik edende, bedeniň mineral maddalarynyň alyş-çalyşy bozulýar, bu bolsa onuň süňkleriniň ösmegine päsgel berýär, netijede rahit, ýumşak we egrelýän tumşuklar, aýaklar we döş süňkü, inçe ýa-da ýumşak ýumurtga gabyklary, ýumurtga öndürilişiniň we çybyk çykmagynyň peselmegi, gowşak ösüş, tüýler, gödek, gowşak aýaklar döräp başlaýar.
Şeýle-de bolsa, D witaminiň aşa köp mukdary guşlaryň zäherlenmegine sebäp bolup biler. Bu ýerde agzalýan D witamini D3 witaminini aňladýar, sebäbi guşlaryň D3 witaminini ulanmak ukyby güýçli, balyk balygynyň ýagynda bolsa has köp D3 bar.

1-3. E witamini

Ol nuklein kislotalarynyň metabolizmi we fermentleriň oksidlenmegi bilen baglanyşyklydyr, öýjük membranalarynyň doly işini saklaýar we immun funksiýasyny ýokarlandyryp, guşlaryň kesellere garşy durnuklylygyny ýokarlandyryp we stres garşy täsirini güýçlendirip biler.
Guşlaryň E witamini ýetmezçiligi ensefalomalasiýa keselinden ejir çekýär, bu bolsa köpeliş bozulmalaryna, ýumurtga öndürişiniň pes bolmagyna we ýumurtga çykaryş mümkinçiliginiň azalmagyna sebäp bolýar. Iýme E witamini goşmak ýumurtga çykaryş tizligini ýokarlandyryp, ösüşi we ösüşi höweslendirip, immun funksiýasyny güýçlendirip biler. E witamini ýaşyl ot-iýmlerde, däne çişlerinde we ýumurtganyň sarysynda köp bolýar.

1-4. K witamini

Ol guşlaryň ganynyň kadaly laxtalanmagyny saklamak üçin zerur bolan komponent bolup, adatça K witamini ýetmezçiliginden ýüze çykýan gan akma keselleriniň öňüni almak we bejermek üçin ulanylýar. Guşlarda K witamini ýetmezçiligi gan akma kesellerine, gan akma wagtynyň uzamagyna we kiçijik gan damarlaryna zyýan ýetirmegine sebäp bolýar, bu bolsa köp mukdarda gan akmasyna sebäp bolup biler. Eger sintetiki K witamininiň mukdary adaty zerurlykdan 1000 esse köp bolsa, zäherlenme ýüze çykar we K witamini ýaşyl ot-iýmlerde we soýada köp bolýar.

2. suwda ereýän witaminler

2-1. B1 witamini (tiamin)

Ol towuklaryň uglewod metabolizmini we newrologik funksiýasyny saklamak bilen baglanyşyklydyr we adaty iýmit siňdiriş prosesi bilen berk baglanyşyklydyr. Iýmit ýetmezçilik edende, towuklarda işdäň ýitmegi, myşsalaryň gowşaklygy, agramyň ýitmegi, iýmit siňmezçiligi we beýleki alamatlar ýüze çykýar. Agyr ýetmezçilik kellesiniň yza egilmegi bilen polinewrit görnüşinde ýüze çykýar. Tiamin ýaşyl ot-iýmlerde we otda köp bolýar.

2-2. B2 witamini (riboflavin)

Ol in vivo redoks prosesinde möhüm rol oýnaýar, öýjük dem alyşyny düzgünleşdirýär we energiýa we belok metabolizmine gatnaşýar. Riboflawiniň ýoklugynda jüýjeler ýumşak aýakly, içki tarap egri barmakly we kiçi bedenli bolup, gowşak ösýär. Riboflawin ýaşyl ot-iýmlerde, ot ununda, drožžide, balyk ununda, kepekde we bugdaýda köp mukdarda bolýar.

2-3. B3 witamini (pantoten turşusy)

Ol uglewodlaryň, beloklaryň we ýaglaryň alyş-çalşygy, ýetmezçilik ýagdaýynda dermatit, tüýleriň gödek bolmagy, ösüşiň yza galmagy, gysga we galyň süňkler, ýaşamagyň pes derejesi, ýürek we bagyryň uly bölegi, myşsalaryň gipoplaziýa, dyz bogunlarynyň gipertrofiýasy we ş.m. bilen baglanyşyklydyr. Pantoten turşusy örän durnuksyzdyr we iýmit bilen garylanda aňsatlyk bilen zaýalanýar, şonuň üçin kalsiý duzlary köplenç goşundylar hökmünde ulanylýar. Pantoten turşusy drožža, kepek we bugdaýda köp bolýar.

2-4. Witamin pp (niasin)

Ol fermentleriň möhüm bölegi bolup, bedende nikotinamide öwrülýär, bedende oksidlenme-oksudylma reaksiýasyna gatnaşýar we deriniň we iýmit siňdiriş organlarynyň kadaly işini saklamakda möhüm rol oýnaýar. Jüýjeleriň islegi ýokary, işdäniň ýitmegi, haýal ösmegi, tüýleriniň pes bolmagy we dökülmegi, aýak süňkleriniň egri bolmagy we ýaşaýşyň pes bolmagy; uly towuklaryň ýetmezçiligi, ýumurtga öndüriş tizligi, ýumurtga gabygynyň hili, ýumurtgadan çykma tizligi pese gaçýar. Şeýle-de bolsa, iýmitde niasiniň köp bolmagy embrionlaryň ölümine we ýumurtgadan çykma tizliginiň pes bolmagyna sebäp bolar. Niasin aşhanada, noýbada, kepekde, ýaşyl materiallarda we balyk ununda köp bolýar.